กลุ่มงานนิเทศ ติดตาม และประเมินผลระบบบริหารและการจัดการศึกษา

          ปัจจุบันปัญหาสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจไปทั่วโลกผลงานวิจัยหลายชิ้นได้ให้ความเห็นตรงกันว่าสาเหตุส่วนหนึ่งของภัยแล้ง น้ำท่วมและภัยธรรมชาติต่างๆ เกิดมาจากน้ำมือของมนุษย์การใช้ทรัพยากรอย่างฟุ่มเฟือยจากอดีต กำลังส่งผลถึงความเป็นอยู่ในปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้อุณหภูมิโลกร้อนขึ้นอุณหภูมิที่สูงขึ้นก็ส่งผลกระทบต่อระดับน้ำในแม่น้ำลำคลอง การทำการเกษตร การประมง วิถีชีวิตและความอดอยากตลอดจนปัญหาสุขภาพ นอกเหนือจากการเปลี่ยนแปลงในระดับนโยบายเรายังสามารถช่วยกันบรรเทาปัญหาสิ่งแวดล้อมและภาวะโลกเดือดได้โดยการช่วยกันเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมประจำวันทีละเล็กทีละน้อยทว่าการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ว่านี้แม้จะทำได้ด้วยตนเอง แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายส่วนหนึ่งอาจต้องอาศัยการศึกษาที่ช่วยปลูกฝังให้คนในประเทศเข้าใจและเอาใจใส่ธรรมชาติตั้งแต่ยังเล็ก

          จากการวิจัยในเรื่อง"การศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน”(You don’twanna teach little kids about climate change”: Beliefs and Barriers toSustainability Education in Early Childhood :Julia L. Ginsburg ConcordiaUniversity, Canada and Shannon Audley Smith College, USA เมื่อปี2020 พบว่าเด็กที่ได้รับการปลูกฝังให้รักธรรมชาติตั้งแต่เด็กมักเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีส่วนร่วมในการรณรงค์เรื่องด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน งานวิจัยดังกล่าวยังชี้แนะว่าสถานศึกษาอาจช่วยปลูกฝังให้เด็กรักธรรมชาติได้โดย

          ครูจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เด็ก "อยู่” กับธรรมชาติ (In the environment) เช่น การเดินสำรวจพืชพันธุ์ในโรงเรียน การเก็บตัวอย่างก้อนหินแบบต่างๆ การทำกิจกรรมปิกนิกทานอาหารใต้ต้นไม้เป็นต้น ในขณะเดียวกันก็มีข้อควรคำนึงถึง เช่นครูจะต้องทำความเข้าใจพูดคุยกับผู้ปกครองเกี่ยวกับกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เด็กอยู่กับสิ่งแวดล้อมความปลอดภัยในการทำกิจกรรม การรักษาความสะอาด เช่นเมื่อทำกิจกรรมเล่นดินทรายแล้วเด็กจะต้องรู้จักการทำความสะอาดตนเองล้างมือล้างเท้าอย่างถูกวิธีเพื่อให้ผู้ปกครองรู้สึกสบายใจและพร้อมที่จะให้เด็กร่วมทำกิจกรรมในครั้งต่อไป ซึ่งผลงานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่ากิจกรรมดังกล่าวอาจส่งผลให้เด็กพัฒนาความพึงพอใจต่อชีวิตและรักสิ่งแวดล้อมมากขึ้นถึงแม้กิจกรรมเหล่านี้เป็นกิจกรรมยอดฮิตของหลายโรงเรียนบทเรียนควรส่งเสริมให้เด็กเอาใจใส่ (care) และรัก (love)ธรรมชาติผ่านการสะท้อนหลังเด็กปฏิสัมพันธ์และอยู่กับธรรมชาติ

          ครูควร"สอดแทรก”เนื้อหาความยั่งยืนและธรรมชาติในบทเรียน(about and for theenvironment) เพื่อส่งเสริมให้เด็กเข้าใจเส้นทางและความสัมพันธ์ของระบบนิเวศผลกระทบของพฤติกรรมประจำวันของมนุษย์ที่มีต่อสิ่งแวดล้อม และวิธีแก้ไขปัญหานอกจากนี้การสอดแทรกเนื้อหาเล็กๆน้อยๆดังกล่าวยังช่วยให้เด็กเอาใจใส่ (care)และรัก (love) ธรรมชาติมากขึ้นเช่น ครูสอนวิชาวิทยาศาสตร์ ที่กำลังจัดกิจกรรมเรื่องของอากาศก็สามารถสอดแทรกทั้งนี้การสอดแทรกเรื่องของการดูแลรักษาอากาศเข้าไป

          ครูควร"สอดแทรก”เนื้อหาความยั่งยืนและธรรมชาติในบทเรียน(about and for theenvironment) เพื่อส่งเสริมให้เด็กเข้าใจเส้นทางและความสัมพันธ์ของระบบนิเวศผลกระทบของพฤติกรรมประจำวันของมนุษย์ที่มีต่อสิ่งแวดล้อม และวิธีแก้ไขปัญหานอกจากนี้การสอดแทรกเนื้อหาเล็กๆน้อยๆดังกล่าวยังช่วยให้เด็กเอาใจใส่ (care)และรัก (love) ธรรมชาติมากขึ้นเช่น ครูสอนวิชาวิทยาศาสตร์ ที่กำลังจัดกิจกรรมเรื่องของอากาศก็สามารถสอดแทรกทั้งนี้การสอดแทรกเรื่องของการดูแลรักษาอากาศเข้าไประหว่างจัดกิจกรรมได้ด้วยเป็นต้น ซึ่งการสอดแทรกเนื้อหาดังกล่าวต้องอาศัยความสามารถของครูที่มีความเข้าใจในพัฒนาการเด็กและใช้เครื่องมือที่ช่วยให้เด็กเข้าใจและเรียนรู้ได้ง่าย

          นอกจากนี้สถานศึกษาควรวางเนื้อหาเรื่องการเรียนรู้ธรรมชาติสิ่งแวดล้อมในบทเรียนให้ชัดเจน โดยเริ่มต้นจากเนื้อหาที่สอดคล้องกับบริบทและสภาพแวดล้อมในโรงเรียนเพื่อที่ครูจะนำพาเด็กทำกิจกรรมโดยใช้สื่อการสอนในพื้นที่ที่ง่ายต่อการบริหารจัดการตลอดจนส่งเสริมให้ครูมีส่วนร่วมในการคิดเนื้อหาตามความเข้าใจและควรออกแบบบทเรียนและกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เด็กมีส่วนร่วมในการลงมือปฏิบัติ(Active Learning)

-------------------------------------------------------------------------

ประกาศรายชื่อผู้ที่ได้รับรางวัลการตอบคำถามของสัปดาห์ที่ผ่านมา